Yerel Kalkınma Hamlesi Teşvik Programı Kapsamında Raylı Sistem Destekleri- Dr.İlhami Pektaş

Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına bağlı ülkemizin bölgesel kalkınma politikalarından sorumlu bir kuruluşu olup şehirlerin asgari bir refah düzeyine erişmesi, yerel ve bölgesel kalkınmanın sağlanması, bölge içi ve bölgeler arası gelişmişlik farklarının azaltılması, bölgelerin sahip olduğu potansiyellerin değerlendirilmesi, atıl kaynakların kullanılması, yetkinliklerin harekete geçirilmesi, yerel ihtiyaçların karşılanması, teknoloji üretim seviyesinin yükseltilmesi ve bölgelerin sektörel önceliklerinin ortaya çıkarılması konularında iktisadi, sosyal ve kültürel anlamda finansal, teknik ve yatırım ortamının iyileştirilerek güçlendirilmesi üzerine kalkınması politikaları geliştirmektedir.

Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü ülkemizde 26 Kalkınma Ajansına ve 81 ilde yer alan yatırım destekleri ile birlikte GAP, DAP, KOP, DOKAP gibi dört bölge kalkınma idaresine sahiptir.

Kalkınma ajanslarının görevi; çalışma alanı şehir temelli kalkınma politikaları üretmek, şehirlerin darboğazlarını analiz edip çözüm bulmak, yenilikler getirmek ya da bölge potansiyellerini, şehirlerin fırsatlarını üst seviyeye taşıyacak sektörleri geliştirmek, şehirlerin kümelenme mantığıyla derinleşmesini, uzmanlaşmasını sağlamaktır. Kalkınma Ajansları, Raylı sistemler ekosisteminde yer alan şehirlerde nüveleri oluşmuş ve bir kümelenme seviyesine erişmiş sektörleri en ileri seviyelere taşımak için destekler vermektedir.

Bu kapsamda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından son dönemde özellikle kamu politikaları teşvik sistemi bakımından oldukça önemli olduğu bilinen Türkiye’nin teşvik tarihinde en cömert teşviki olarak tanımlanan Yerel kalkınma hamlesi teşvik programı ilan edilmiştir. Bu Teşvik Programı kapsamında her il için 4 yatırım konusu belirlenmiştir.

Bu programla şehirlerin ihtiyaçlarına odaklanarak şehirlerin halihazırda var olan ekonomik derinliğini, mevcut ürün gamı nasıl daha ileri bir seviyeye taşınabilir, nasıl daha yenilikçi ürünler üretilebilir ya da  sektörün teknoloji seviyesi nasıl daha bir üst segmente taşınabilir konusunda hem masa başı analizlerle hem de saha görüşmeleriyle şehirlerde  dörder öncelikli alan tayin edilmiştir. Her şehir için her yıl Ocak ayında ilan edilmek suretiyle belirlenen dört öncelik alanına yüksek düzeyli teşvikler sunuluyor. Bu kapsamda raylı sistemlerde yakın zamanda ilan edilen iki programla teşvikler açıklandı.

Özellikle raylı sistemler özelinde imalat sanayinde faaliyet gösterecek, yeni yatırım yapacak ya da mevcut yatırımını yeni bir ürün üretmek suretiyle ilerletecek işletmelere ithal ettiği makineler için gümrük muafiyeti, KDV iadesi sunuluyor ve 10 yıl boyunca işveren prim desteği kamu olarak, devlet olarak, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı olarak Kalkınma ajansları tarafından karşılanıyor.

Sanayicilere yatırım yeri tahsisi gerek hazine arazisi ve gerekse Milli Emlak’tan sunulabiliyor. Nakdi destek olarak yatırım tutarının %15’i ve 301 milyon TL’ye kadar destek veriliyor. Yatırıma, sabit yatırım tutarının %20’si ve her yatırım için üst limiti 301 milyon TL’ye kadar faiz ve kar payı desteği sağlanıyor. Bunun dışında önemli vergi indirimleri de söz konusu. KDV ve gümrük vergisi muafiyeti dışında %50 yatırıma katkı şeklinde kurumlar vergisi indirimi yapılıyor. Sabit yatırım tutarının yarısına kadar kurumlar vergisi indirimi yapılıyor. Yani yatırımcı 1 milyarlık bir yatırım yaptıysa bunun 500 milyona kadar olan kısmı yatırım tamamlanana kadar kurumlar vergisi indirimi şeklinde uygulanabiliyor. Ayrıca Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği ve Sigorta Primi İşçi Hissesi Desteği de bulunuyor.  Dolayısıyla tüm yönleriyle oldukça cömert bir destek programı uygulanıyor.

Destek Unsurları

• Vergi İndirimi:%50 Yatırıma Katkı Oranı
• Nakdi Destek:Yatırım tutarının %15’i ve 301 milyon TL’ye kadar
• Faiz / Kâr Payı Desteği:Yatırım tutarının %20’si ve 301 milyon TL’ye kadar
• Katma Değer Vergisi (KDV) İstisnası
• Yatırım Yeri Tahsisi
• Gümrük Vergisi Muafiyeti
• Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği:(6. bölgede 12 yıl, diğer bölgelerde 8 yıl)
• Sigorta Primi İşçi Hissesi Desteği:(6. bölge İllerinde)

Raylı sistemler özelinde bu program ile neler yapılıyor? Eskişehir, Çorum, Konya ve Sivas illeri için 2025 yılında desteklenmesi kararlaştırılan raylı sistemlere yönelik yatırım çağrılarına çıkıldı.

İlk çağrısı 3 Eylül 2025 tarihinde yapıldı ve Aralık ayına kadar yatırımcılardan ön başvuru ve kesin başvuru olmak suretiyle iki aşamalı bir süreç uygulandı. Nitelikli fizibilite çalışmalarına sahip yatırımcılar Kalkınma ajanslarına başvurdu.

Ülke çapında önemli raylı sistem yatırım başvuruları yapıldı. Bunlar yakın zamanda sonuçlandırılarak hayata geçirilecektir. Bu program il özelinde dört öncelikli alan üzerinde yürütüldü. İlk çağrı kapsamında Çorum, Eskişehir, Konya ve Sivas şehirlerinin raylı sistemler ekosisteminde bir kabiliyeti olduğu ya da bu kabiliyeti daha ileri seviyelere çıkartabileceği değerlendirilen çok farklı konularda yatırım başlıkları belirlendi.

Çorum’da Demiryolu ve tramvay vagonları, yük vagonu bojisi ve bağlantı ekipmanları vb. alanlarda, Eskişehir’de Raylı Sistemler Sektöründe Kullanılacak Yeni Nesil “Akıllı Vagon” Üretimi, Konya’da Raylı Taşımacılık İçin Demiryolu Araçlarına Ait Parçaların Üretimi, Sivas’ta Havacılık, Raylı Sistemler ve Otomotiv Endüstrileri İçin Mekanik Bağlantı Elemanları İmalatı-Ulaşım Araçlarında Kullanılan Elektriksel ve Diğer Ara Bağlantı Sistemleri/Ekipmanları İmalatı desteklenmek üzere çağrıya çıkıldı.

2026 yılında yatırım konuları ise Ocak ayında ilan edilerek 31 Ocak tarihli resmi gazetede yayınlandı. Raylı sistemlerle ilgili olan başlıklar Eskişehir, Bursa, Karabük, Kocaeli, Konya ve Sivas illerine özel olarak belirlendi. Bu konular belirlenirken Türkiye neyi yerlileştirebilir? Hangi ürünleri yerlileştirmeli? Hangi ürünü üretemiyor ama üretme kabiliyeti var? Hangi üründe ileri teknoloji sağlayarak, ilin ekonomik kapasitesini artırarak şehirler kalkındırılabilir tek tek araştırılıyor.

Örneğin Bursa kauçuk sektöründe uzmanlaşmış bir şehir. Burada Raylı sistemler alanında Kauçuk’tan yüksek katma değerli ürün üretimi desteklenecek. Bunun raylı sistemlerle bağlantılı olan kısımları raylı sistem körükleri, şok darbe sönümleyici sistemleri gibi ürünler. Kauçuktan Yüksek Katma Değerli Ürün Üretimi olarak sismik izolatör, raylı sistem/otobüs için körükler, şok-darbe sönümleyici sistemler, hava araçları için iniş takımı parçaları, titreşim önleyici sistemler vb. desteklenecektir. Bursa ilinde eğer bu başlıklarda herhangi bir yatırımcı ilgi duyarsa, fizibilitesi, üretme yetkinliği ve yeteneği varsa bu çağrıya rahatlıkla başvurabilir.

Eskişehir’de Raylı Taşımacılık için Demiryolu Araçlarına Ait Parçaların Üretimi, Test ve Belgelendirme, Kompozit gövde, cer motoru, otomatik kapı ve sistemleri, şasi ve boji yapısal parçaları ile mekanik alt sistemler,

Sivas’ta Havacılık, raylı sistemler ve otomotiv endüstrileri için mekanik ve elektrik bağlantı elemanları üretimi,

Karabük demir çelik sektöründe öne çıkan bir sektör olup bu kapsamsa yüksek katma değere sahip ürünler olarak uzun Çelik Tabanlı Katma Değerli Ürün Üretimi, kent içi raylı sistem araç tekerleri, hızlı tren tekerleri, tren aks ve teker seti, nitelikli bağlantı elemanları, özel geometriye ve dayanıma sahip cıvata, somun gibi bağlantı elemanları,

Kocaeli ilinde raylı sistemler için tampon ve darbe sönümleyiciler, elastomer süspansiyon ve yay sistemleri, ray ve travers altı elastomer pedler, titreşim ve gürültü izolatörleri, kauçuk bağlantı elemanları, sızdırmazlık ve körük bileşenleri ,

Konya için demiryolu araçlarına ait pantograf, fren sistemleri, cer motoru, boji gibi konular desteklenecek yatırımlar olarak ön plana çıkıyor. Bu kapsamda çağrıya çıkılarak tesbit edilen ürünlerin spesifikasyonları paylaşılmıştır.

Tüm bu bilgilere https://yerelkalkinmahamlesi.sanayi.gov.tr/    adresinden erişilebilir.

Hangi ürünler ilana çıkmış? Bunlar takip edilerek üretme kabiliyeti olan şirketlerimizin başvurusuna sunuluyor.

Ayrıca https://www.yatirimadestek.gov.tr/

tüm devlet desteklerini tek portalda toplayan bir platform bulunuyor. Sadece kalkınma ajansları değil sadece bakanlığın Teşvik Uygulamaları ya da TÜBİTAK, KOSGEB gibi kurumlarının değil tüm devlet desteklerini içeren ve tek portaldan erişilebilen bir platform. Bu portalden tüm devlet desteklerine ulaşabilirsiniz.