TÜRKİYEDE OFFSET UYGULAMALARI
Ülkemizde offset, yerli sanayi firmalarımızın imkân ve kabiliyetlerinin kullanılması, işbirliği yapılması, ihracat yoluyla uluslararası rekabet güçlerinin artırılması ve teknolojik işbirliği, yatırım ve Ar-Ge imkânları sağlanması amacıyla Offset yada diğer adıyla Sanayi Katılımı ilk olarak Başbakanlığın 28 Aralık1999 tarihli ve 1999/61 sayılı sayılı offset uygulamalarına ilişkin genelgesi, SSB’nın 2003 ve 2007 tarihlerinde offset uygulama yönergeleri, Ekonomi Bakanlığı’nın 27 Temmuz 2007 tarihli ve 2007/6 sayılı “Offset Uygulamalarına İlişkin Tebliği”(1) ve SSB’nın Nisan 2011 tarihli “Sanayi Katılımı/Offset Rehberi”(2) olarak uygulanmıştır.
Ülkemizde özellikle savunma ve havacılık alanında ihtiyaç duyulan ürün ve hizmetlerin yerlileştirilmesi ve yerli sanayinin gelişmesine katkı sağlanması amacıyla, Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ile gerçekleştirilen projelerde offset uygulama yönergeleri doğrultusunda belirli bir yüzde ile zorunlu tutulan Sanayi Katılımı yada Offset faaliyetleri yürütülmektedir.
Sivil sanayi alanında ise 2007/6 sayılı “Offset Uygulamalarına İlişkin Tebliğ, kamu kuruluşları tarafından açılan savunma alanına yönelik olmayan ve bedeli en az 5 milyon USD olan uluslararası ihalelerde ihaleyi kazanan yabancı kuruluşlara yönelik offset taahhütlerini kapsamaktadır.
Sivil Sanayi alanında 17 Şubat 2018 tarihinde kamu idaresinin, yenilik, yerlileşme ve teknoloji transferi içeren mal alımı, hizmet alımı veya yapım işlerini ihtiva eden ve ihalesi, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 3 üncü maddesinin (u) bendine istinaden Sanayi İşbirliği Programı(SİP) yönetmeliği yayınlanmıştır(3).
Ulaştırma alanında Raylı sistemlerde uygulanmak üzere minimum %51 Yerli Ürün Kullanılması için 2017/22 Başbakanlık Genelgesi yayınlanmıştır(4).
18.07.2019 tarihli ve 1225 Karar No. İle yayınlanan 11.Kalkınma Planında (5);
Madde 389.5 – Raylı sistem araçlarında %80 yerlilik sağlanması,
Madde 422.1 – Savunma sanayi hedeflerinin 2018’de %65 olan yerlilik oranın 2023’de %75’ çıkarılması, T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığının Ocak 2024 tarihinde yayınlanan 2024 Yılı Yatırım Programında yer alan T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının tüm Raylı sistem araç alımlarında asgari %60 yerlilik oranı sağlanacaktır ibaresi yer almakta(6) ve uygulanmaktadır. Bu oran günümüzde %70 seviyesine çıkmış olup hedef %80’dir.
Kaynaklar:
1. Ofset Uygulamalarına İlişkin Tebliğ (İhracat : 2007/6)
https://ticaret.gov.tr/ihracat/mevzuat/ihracat-rejimi/ofset-uygulamalarina-iliskin-teblig
ihracat-2007-6
2. Sanayi Katılımı/Offset Uygulama Yönergesi: :
https://www.ssb.gov.tr/Images/Uploads/MyContents/F_20171110145449015096.pdf
3. SİP Yönetmeliği: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/02/20180217-2.htm
4. Başbakanlık Genelgesi: 2017/22
https://www.tmo.gov.tr/Upload/Document/mevzuat/Genelgeler/2017-22.pdf
5. On Birinci Kalkınma Planı :
6. https://www.sbb.gov.tr/wp content/uploads/2022/07/On_Birinci_Kalkinma_Plani-2019
2023.pdf
7. 2024 Yatırım Planı: https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2024/01/2024-Yili-Yatirim
Programi-26012024.pdf