Pratfall Etkisi Nedir?

Kusursuz olmanın aslında her zaman işe yaramadığını gösteren bir etki…

Bu etki ilk olarak 1966’da sosyal psikolog Elliot Aronson tarafından incelendi. Kendisi çalışması sonucunda insanların, zeki ve başarılı bir kişinin bir şekilde dezavantajlı duruma düştüğünde etrafına daha çekici geldiğini teorileştirdi. Yani kişinin hataları ve sakarlıkları, sanılanın aksine kişiye negatif değil pozitif olarak geri dönüyordu. Aslında bizden bir farkları olmadığını anlıyor ve onlara yakınlık, güven duyuyoruz. Yani hataları onlara pozitif bir kazanç sağlıyor.

Bu etki tüm dünyada siyasetçiler tarafından sıklıkla kullanılıyor. Bir siyasetçinin karşısındaki kitleye hitap ederken ağlaması, konuşmacının konuşmasını gerçekleştirdiği esnada dilinin sürçmesi ve ortaya komik bir görüntü çıkması, ya da bir siyasetçinin olmadık yerde düşmesi, bu kişinin herkes gibi olduğunu düşünmemize neden oluyor. Bu sayede bizden biri algısı oluşuyor ve o kişiyi kendimize daha yakın hissediyoruz.

Pratfall etkisinden faydalanan elbette sadece siyasetçiler değil. Podyumlarda ya da kırmızı halıda sıklıkla ayağı tökezleyip düşen bir çok ünlü isim buna bir örnek olarak verilebilir. Örneğin; Jennifer Lawrence Oscar ödülünü almaya çıkarken iki kez elbisesine takılıp düşmüştü. Bu olay sonrasında herkes onu eskisinden daha da sevimli ve doğal buldu.

Bu etki pazarlamada da yer edinmiş durumda. Ürün ya da hizmetteki hataları, kusurları markaların kabul etmesi, karşılığında hediyelerle müşteriyi mutlu etmesi ve bağ kurması için bir vesile olarak görülüyor.

Hiçbirimiz kusursuz değiliz aslında. Bazılarımız kendi kusurlarını saklamakta çok başarılı. Bazılarımız kendilerine yapılan yanlışları saklamakta çok başarılı.

Halbuki gerçek manada özgüven ve samimiyet, kusurlarını kabullenmekle mümkün.