EN BÜYÜK İSRAF PLANSIZLIKTIR-Dr. İlhami Pektaş

Eğer bir şehrin, bir bölgenin, bir ülkenin, bir medeniyetin 100 yıllık planı,

Bir ailenin, bir kuruluşun en az 20 yıllık planı yoksa o medeniyet, o toplum, o kuruluş büyük bir israf ve gerileme içindedir.

İçinde yaşadığınız şehirlere dikkatlice bir bakın, şehirlerimiz, bırakın 100 yıllık planı, bırakın 50 yıllık planı, 5 yıllık planı bile yapamaz haldedir. Hepimizin gördüğü gibi Türkiye yıllarca seçim ve oy kaygıları yüzünden gecekondulaşmaya ve çarpık yapılaşmaya teşvik edildi. Belediyeler tarafından vatandaşlarımıza alt yapısı hazır arsa tahsisleri ve uygun konut projeleri yapılıp sunulmadığı için şehir merkezleri plansız, çarpık gece kondular ile kuşatıldı. Daha sonra oy almak için bunlara eğitim, elektrik, su, kanal vb hizmetler götürülmek zorunda kalındı. Aradan yıllar geçti ve şimdi bu yapılar yıkılarak yerine dönüşüm projeleri başlatıldı. Yıllarca plansızca izin verilen bu çarpık yapılaşmaya milyarlarca lira israf olarak hepimizin cebimizden çıktı. Ne olurdu tüm bu konutların alt yapısı planlanarak bölgeye örnek projelerle vatandaşa sunulsaydı.

Şimdiki şehirleşme politikalarında da etrafınızdaki tüm caddeler, kaldırımlar, kanallar, elektrik ve ve iletişim hatları, sokak lambaları her yıl yeniden sökülüyor ve yeniden yapılıyor. Bunlar yapılırken kaç yıla göre planlanıyor acaba? Yapılan işlerin 2 yıl, 3 yıl, 5 yıl gibi bir ömür garanti süresi yok mudur ? Neden her yıl sökülüp yeniden yapılıyor? Bir yola asfalt dökülüyor, bir ay sonra sökülüp alttan kanal geçirilmeye kalkışılıyor, sonra yeniden asfalt dökülüyor. Belediyeler, her yağmurdan sonra çöken plansız altyapıyı düzeltmek yerine, üst görünüşe para harcıyor. Robot, dinozor, süs havuzları, saat, giriş kapıları, yurt dışından getirilen ağaçlar, bitkiler vb. gibi israf kalemlerine önem veriliyor.

Yapılan yatırımların büyük çoğunluğu hep görsel yapılıyor geleceği düşünerek bir alt yapı, park, enerji ve gaz iletişim hatları, sel sularına karşı büyük atık kanallar planlanmıyor. Yapılan planlar sadece günü kurtarma ve eşe dosta ihale yapma üzerine inşa ediliyor. Japonya’da yada bir Avrupa ülkesinde yapılan bir alt yapı yatırımı, ülkenin 100 yılını düşünerek planlandığı halde bizde neden plansız yapılıyor ve en ufak bir sel, heyelan, fırtına ve deprem gibi doğal afet durumunda yerle bir oluyor. Onların ki canda da bizim ki can değil mi? Onlar plan yapıyor da biz niçin yapamıyoruz ?

Düşünebiliyormusunuz şehrin merkezine bir kule yapılıyor, dünyanın parası harcanıyor sonra yıkılmasına karar veriliyor. Bunu kim planladı ve niçin yıkılıyor? Yapılan masrafa yazık değil mi ?

Sit alanı ilan edilen, sel basan, heyelan ve deprem olan bölgelere çok katlı binalar dikiliyor, Sanayi bölgeleri kuruluyor. Sonra heyelan oluyor, sel basıyor, deprem oluyor binalar yıkılıp başka bölgelere taşınıyor. Sanki başka yerleşim alanları yokmuş gibi hava alanlarının yanına çok katlı binalar inşa ediliyor.

Plansızlık nedeniyle kentlere olan hızlı ve düzensiz göç olayları, kentlerimizin plansız, altyapısız ve donatımsız gelişmelerine yol açarken, ayrıca tarım arazileri de hızla yok oluyor. Kent alanlarının kenarlarındaki verimli alanlar yerlerini sanayi ve yerleşim merkezlerine terk ediyor. Kentlerimizin çeşitli nedenlerle aşırı yoğunlaşması, arsa rantlarını artırarak, yeşil alanları da azaltıyor.

Ayrıca kurulan şehirlerde altyapı ve otopark alanları düşünülmediğinden ve plansızlığın yol açtığı  masraf ve israflar biriken kaynakları yok ediyor.

Herhangi bir estetik kaygı gözetilmeden, insanların doğal ihtiyaçları dikkate alınmadan ve mevcut doğal ve tarihi dokunun korunması düşünülmeden gerçekleşen bu çarpık kentleşme türü mevcut yerleşim birimlerinin tarihsel, kültürel ve doğal kaynaklarının tahrip olmasına sebep oluyor.

Plansızlık nedeniyle yapılan bu ve benzeri harcamalar israf olmuyor mu? Ortada çok ciddi bir plansızlık ve israf var.

Gelelim şirketlere, aile ve bireylere.

Geleceği göremeyen ve şimdiden tedbirini alamayan şirketler birer birer kapanıyor. Niçin ? Teknoloji sürekli değişiyor, çağa ayak uydurmak lazım. Eğer şimdiden tedbirinizi alamazsanız, değişime ayak uyduramazsanız  5-10 yıl içinde yok olmanın eşiğine gelmeniz işten bile değil.

Bir aile, bir birey en az 5, 10, 15 ve 20 yılını planlayamıyorsa, acele koşuşturmalar, kararsızlıklar vb. nedenlerle sürekli israf halinde olacaktır.  Bir aile önce ikamet edeceği şehir, mahalle hangi bölgede oturmayı ve çalışmayı düşünüyorsa buna göre alacağı evi, işine yakın olmasını, gideceği hattı dikkatlice seçmeli ve planlamalıdır. İstanbul’un Avrupa yakasında ikamet eder, Anadolu yakasında işe gitmek isterseniz hem zaman, hem maddi, hem manevi ve hem de sağlık sorunlarının sonuç olarak israfın oluşması da kaçınılmazdır.

Eğer bir öğrenci, hangi bölümü seçeceğini, hangi meslekte daha başarılı olacağını, askere gitmeyi, yabancı dil öğrenmeyi, yüksek lisans ve doktora yapmayı yada iş hayatında önündeki  5-10 yılının kariyer planını yapamazsa,  hem başarılı olamaz, hem de gereksiz zaman ve maddi israflara girer.

Plansızlık ayrıca; insanlarda kararsızlık, dikkatsizlik, isteksizlik, yorgunluk, bitkinlik, dalgınlık gibi israfa neden olacak ruhsal davranışlara sürükler.

Sonuç olarak kişi, aile, kuruluş, belediye ve ülke olarak planlı olmayı, plan yapmayı öğrenmek zorundayız. Aksi halde bin bir güçlükle ve alın teri dökerek kazandığımız her kuruşun vebali ile büyük bir israf batağında debelenir dururuz.