DAM DERKEN KAPI DİYOR, KONUŞMASINI BECEREMİYORUZ? – Dr. İlhami Pektaş

Duygu ve düşüncelerimiz ifade ederken karşımızdaki insanlarla iletişime nasıl başlayacağımızı bir türlü beceremiyoruz. En son konuşacağımızı en başta konuşarak kalp kırıyoruz. Dam derken kapı diyoruz ve sonuçta iletişim hiç başlamadan bitiyor. Dargınlıklar, kırgınlıklar, küskünlükler, nefret , kavga ve çatışmalara kadar varan ilişkiler. Niçin böyleyiz ?

İnsanlar gördükleri ve iletişim içinde bulundukları insanlar için ilk 60 saniye içinde görüşlerini oluşturur. İnsanın çevresi ile kuracağı iletişim öncelikle kendi içinde başlar. Daha sonra da dışarıya yansıyarak dışarısı şekillenir. Kişiliğimize göre bir ortam oluştururuz.

Konuşma üslubu, insanın bizzat kendisidir. Konuşma üslubu iletişimde doğrudan kendini gösterir. Üslup samimi ve yumuşak olursa iletişim nezaket içinde devam eder, değilse kesilir ve yerini derin bir sessizliğe bırakır.

İletişim güleryüz ve selamla başlar. Selam; emniyet, huzur, selamet, barış, rahatlık, saygı anlamlarına gelir. Selam vermek, bir kimseye yapılacak en güzel duâdır. Selam, karşımızdaki insana “Benden sana zarar gelmez, selamettesin” sen “benim için değerlisin” mesajını vermiş oluruz.

Peygamber efendimiz “Birbirinize selam verin ki aranızdaki sevgi bağları artsın” buyurmuştur.
Selamdan sonra ikinci önemli ve etkili etkili konuşma şekli samimiyettir. Bizim bugün iletişim sırasında eksikliğini hissettiğimiz en önemli şey, samimiyettir. Eğer konuşmada samimiyet kuramazsak iletişimi uzun süreli devam ettiremez ve kopuşlar yaşamaya başlarız. İnsanoğlu samimiyetten etkilenecek şekilde yaratılmıştır. Samimi konuşmak; insanı, inanmadığı, desteklemediği ve hatta karşı çıktığı bir fikrin dahi haklı yönlerini görmeye ve dinlediklerini tarafsız biçimde değerlendirmeye yönlendirir. Samimi konuşan bir insanın en önemli özelliklerinden biri, konuşmalarına özel bir şekil vermeye çalışmadan samimi olmaya niyet ederek konuşmasıdır. Samimi konuşma, kişinin içindeki samimi ve içten duygularını, konuşmalarına yansıtmasıdır.

Samimi insanlar kullandığı samimi üslup ve beden dili ile çevresinde merakla dinlenir; ses tonu, vurgulamaları, seçtiği kelimeleri, güleryüzü, jest ve mimikleri, beden dili, olaylara olan dürüst ve objektif yaklaşımı, yapmacıklıktan arınmış doğal üslubu, doğruluğu samimiyetini belirler.

İnsan yaratılışı gereği, karşısındakini rahatsız etmeyen, samimi, saygılı, kibar ve alçak gönüllü bir üslupla yapılan sohbetten büyük zevk alır. Görüşler farklı da olsa saygılı ve yumuşak bir üslupla konuşmak çok büyük olumlu etki uyandırır, gerçek dostluğa zemin oluşturur.
Kişinin sürekli kendi doğrularını öne çıkararak, baskın ve saygısız bir üslupla konuşması, bilmişlik yapması, rahatsızlık verir. Baskın çıkacak şekilde, karşısındakinin sözünü keserek, hatta konuşma hakkı tanımayarak ve sesini yükselterek konuşmak bir cehalet göstergesidir.
Samimi inanan insanlar ise açık ve anlaşılır konuşurlar. Gereksiz konuşmazlar; üste çıkmak, son sözü söylemek gibi nefsani amaçlar gütmezler. Sohbet ortamlarında söylenen onure edici, şevklendirici, cesaret ve ümit verici bir söz, samimi ve dürüst bir konuşma çoğu zaman iletişimde çok daha önem taşır.

İletişimde önemli etkenlerden biriside nezakettir. İletişimi kolaylaştırmak ve ilişkileri düzenlemek açısından nezaketli olmak çok önemlidir. Nezaket ilişkilerde ince, zarif ve ölçülü olmaktır. Nazik olmak belirsizliği azaltır ve iletişimi kolaylaştırır. Ne demişler : İnsanın süsü yüzdür, yüzün süsü gözdür, aklın süsü bilgi, davranışın süsü nezakettir.

Nezaket, insanın insana verdiği değerin önemli bir göstergesidir. İnsan karşısındaki insanın sosyal statüsü ne olursa olsun eğer onu değerli görüyorsa, ona nazik davranır. Bunun tersine bir insan kendini diğerlerinden üstün görüp karşısındakilere değer vermiyorsa, ne kadar kibar davranmaya çalışırsa çalışsın, özündeki kabalık her davranışından her tavrından belli olur. Kendini önemli, karşısındakini önemsiz gören bir insan, görgü kurallarına ne kadar uygun davranırsa davransın, kabalığını, küstahlığını asla gizleyemez.

İnsanlar arası iletişimi olumlu ya da olumsuz yönde etkileyebilecek en önemli hususlardan diğeri ise; kullanılan ses düzeyi ve hitap şeklidir. Bu iki etken, iletişimi kavga veya uzlaşım haline sürükleyebilecek kadar güçlü ve önemlidir.

Kabul etmek, Onaylamak ve Değer vermekte iletişimde çok önemlidir. İletişimde söz ve davranışlarımızla çevremizdekilere üç önemli mesaj veririz. İfadelerin kabul edilmesi, onaylanması ve değer verilmesi. Bu üç mesaj doğru ve etkili iletişim yollarının belirleyicisidr. Değer verilmeden, onaylamak yerine suçlayarak, kabul etmek yerine saldırarak verilen mesajlar etkili iletişimi maalesef yok eder.

Diğer dikkat etmemiz gereken hususlar ise; Doğal olmak, anlayışı elden bırakmamak, egoya yenik düşmemek, saygılı olmak, güleryüzlü olmak, empati kurabilme yeteneğine sahip olmak, tutarlı olmak, güven telkin etmek, yargılamamak, açık olmak, yapıcı olmak, doğru bir dil ve ses tonu kullanmak, kişileri değil problemi tartışmak, ilgili ve farkında olabilmek sağlıklı ve etkili iletişim kurabilmek için ilk yapılması gereken kurallardandır.

Bunun tam tersine iletişimi olumsuz etkileyen çok sık yapılan hataların bazıları:
Emir vermek, Öğüt vermek, Küçümsemek, Yargılamak, Ses tonunu yükseltmek, Tehdit etmek, Uyarmak, Konuyu saptırmak, İsim takmak, Suçlamak, Eleştirmek, Alay etmek, Soruşturmak, Nutuk atmak, Karşıdaki kişiyi denemek, Yönlendirmek, Argo sözler kullanmak kişiler arası iletişimin en büyük düşmanıdır.

Konuşmaya başlarken doğrudan eleştirerek başlamak zaten iletişimi koparmak anlamına gelir.
Öfkeli bir şekilde konuşmaya başladığınızda kısa bir süre sonra iletişim kurduğunuz kişinin sizden soğumasına ve aranıza hemen bir mesafe koymasına sebep olacaktır. Karşınızdaki insanla her zaman konuşabilmek için iletişime engel olacak, onu kızdıracak ve utandıracak şekilde davranmaktan kaçınmalı, hem kendinizin hem de karşınızdaki insanın rahat hissedeceği uygun bir ortam yaratarak konuşmaya başlamalısınız.

”Sen her zaman…” ya da ”hiçbir zaman…” diye başlayan cümleler kurduysanız iletişim yanlışlarından birini yapmışsınız demektir. Birini suçlamak, o kişinin hemen savunmaya geçmesine neden olur ve siz bu kişiye saldırmak niyetinde değilseniz bile karşınızdaki kişi bunu bir saldırı olarak algılayacaktır. Alaycı kelimeler kullanarak karşındaki insanı gülünç duruma düşürmek. Kendi fikirlerinizi de karşınızdakiyle paylaşmaktan çekinmeyin, gerektiği zamanlarda hakkınızı savunun ve karşınızdaki kişinin sizi manipüle etmesine asla müsaade etmeyin. Her istenilen şeye tamam demeyin ve Hayır demeyi öğrenin. Her şeyin her zaman sizin dediğiniz gibi olmasını istemek bir problemdir. Başkalarına karşı saygılı ve kibar olun, empati kurun. Sohbet ettiğiniz kişiyle kendi fikirlerinizi de paylaşın ve yorumlar yapın. Dinleyin, dinliyormuş gibi yapmayın. İnsanların sözünü kesmeyin, zaruriyetten olursa ‘’kusura bakmayın’’ diyerek söze girin. Bir şey rica ederken LÜTFEN demeyi öğrenin, yapıldığında TEŞEKKÜR etmeyi bilin. Sizin için yapılan irili ufaklı her detay için teşekkür edin. Her şey için teşekkür ederim değil, her biri için tek tek teşekkür edin. Trafikte yayalara karşı, diğer sürücülere karşı anlayışlı olun, durum uygunsa yavaşlayıp yol verin. Kabalaşmayın, insanların karakterlerini en çok belli ettikleri platform trafiktir. Yaya iken size yol veren sürücülere teşekkür edin. Her tanışmada, takdimde karşınızdakinin kim olduğu fark etmeksizin mutlaka ayağa kalkın. Randevularınıza zamanında gidin, sizi bekleyen birileri varsa önemseyin. Türkiye de özellikle belirli konuma gelmiş kişilerin karşısındakileri bekletmek kendisinde gördüğü bir hak halini almış durumda. Hemen en küçük hadiseyi krize çevirip, arıza çıkarıp, kavga etmeyin, had bildirme meraklısı olmayın. Size iltifat edilirse “Çok naziksiniz” diyerek tevazuyla kabul edin. İnsanlara iltifat edin ama iltifatta ölçülü olun. Zahmet ettin, sıkıntı oldu, bizim için yoruldun tarzı geri bildirimlerde bulunun.

İletişimde en etkili güzel cümleler : Haklısın, Seni seviyorum, Seni çok iyi anlıyorum, Çok zahmet etmişsin, Ellerine sağlık, Ne demek Tabiki mümkün, Sen bir tanesin, Özür dilerim, Lütfen, Senin yerin başka, Hayırlısı inşallah, Problem değil, Teşekkür ederim, Sen Allahın bir lütfusun, Dualarım seninle, Canın sağolsun, Hakkını helal et, Allah senden razı olsun, Harika olmuş, Bana biraz zaman tanı, Kusuruma bakmayın, Çok naziksiniz, Bir kere daha düşün, Sana saygı duyuyorum, Benim için çok değerlisin, Yaptıklarından dolayı seni her zaman takdir ediyorum, Sen olmadan tüm bunları ben başaramazdım, Senin yaptıkların karşısında senin için ne yapsam azdır, Bu konuda sen ne düşünüyorsun? Düşüncen benim için çok önemli, Tüm anlatacaklarını sonuna kadar dinlemeye hazırım, Senin sağlıklı ve mutlu olman benim için çok önemli, Başarılarınla gurur duyuyorum ve seninle iftihar ediyorum, Bana biraz zaman tanı, sana güveniyorum, sen yapabilirsin.