TARHANA OSMAN KİMDİR

Tarih: 25 Haziran 1918…
Osman Nuri Koçtürk, İzmir/Karşıyaka’da Naime Hanım ve Sadi Bey’in çocuğu olarak dünyaya geldi. Sadi Bey çiftçiydi, Karşıyaka’da bostan ve zeytinlikleri vardı.
Karşıyaka İlkokulu’nda ve İzmir Erkek Lisesi’nde okudu. Ankara Üniversitesi Veteriner Hekimliği Fakültesinden okul birinciliği derecesi ile 1943 yılında mezun oldu.
Veteriner teğmen rütbesiyle TSK’da göreve başladı.
Milli Savunma Bakanlığı tarafından açılan sınavı kazanarak 1945’te Askerî Veteriner Akademisi Biyoanalitik Kimya Bölümü asistanlığına atandı. Akademik çalışmaları sonunda “Sidikte Organik Kükürt Bileşiklerinin Kimyasal Yöntemlerle Tayini” konulu teziyle 1948 yılında uzman oldu ve bölümde başasistanlık görevine tayin edildi…
Mardin-Midyat hudut alayı veterinerliğinde üç yıl hizmet verdi.
Ankara Üniversitesi’nde biyokimya dalında doktor unvanı aldı. Milli Savunma Bakanlığı tarafından “Ordu beslenmesinde son gelişmeler ve ABD ordusunda beslenme çalışmaları” konusunda incelemeler yapmak üzere ABD’ye gönderildi ve Missouri Üniversitesi Beslenme Kürsüsü’nde çalışmalarda bulundu.
Missouri Üniversitesi’nde altı ay staj yaptıktan sonra ziyaretçi öğretim üyesi olarak görev aldı. Mısır ve soya fasulyesindeki vitaminler, mineraller ve aminoasitler üzerinde yaptığı araştırmalar üniversitenin “Journal of Nutrition” gibi bilimsel dergilerinde yayımlandı. Üniversitedeki çalışmaları sonucu 1949’da “Certificate of Achievement” (Başarı Sertifikası) ödülünü aldı.
Dört yıl sonra, 1953 yılında yurda dönerek Askerî Biyoloji Enstitüsü kimyagerliğine atandı. Ordu beslenmesi hakkında sunduğu tez ile “müşavir veteriner” unvanını aldı. Askerî Veteriner Akademisi Biyokimya Kürsüsü Başasistanlığı görevlerinde bulundu.
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya Kürsüsü’nde önce uzman sonra gıda kontrolü ve hijyen doçenti oldu.
1956’da Et ve Balık Kurumu emrine verildi; beş yıl Merkez Laboratuvarları Müdürü ve Teknoloji Müdürü görevlerinde bulundu. 1957’de Bağdat Paktı tarafından düzenlenen “Radyasyonun tarım ve biyoloji alanında kullanımı” konulu altı haftalık bir kursa katıldı ve başarıyla bitirdi.
Askerlik görevinden ayrıldıktan sonra 1961’de Milli Eğitim Bakanlığı’na atandı. UNICEF ve CARE (çocuk gelişimi programı) teşkilatlarının ilkokullarda ortaklaşa uyguladıkları ilkokul çocuklarının beslenmesi programında teknik müşavir olarak görevlendirildi. Yapılanları eleştiren makaleler yazınca Tarım Bakanlığı’na tayin edildi. Şaşırtıcı değildi. Şunu yazmıştı çünkü: “Amerikalılar Türk toplumuna yardım etmenin öğüncü içinde bir dost ve bir kahraman gibi içimize sokuldu. Yönetimin bütün kademelerine ve üniversitelerine sızdılar.”
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyokimya kürsüsünde öğretim görevlisi olarak çalıştı. Bu arada sürekli beslenme konusunda bilimsel içerikli yayınlar yapmaya başladı ve konferanslar verdi. Konferanslarının amacı, insanın bir başka insan tarafından sömürülmesinin biyolojik yönlerini anlatmaktı.
Koçtürk, Tabii Senatör Haydar Tunçkanat tarafından1966’da açıklanan ve basında “Türkiye’de Nötralize Listesi” olarak adlandırılan CIA raporunda, Türkiye’de pasifize edilmesi gereken isimler arasında gösterildi ve “Persona non grata/ istenmeyen adam” ilan edildi.
Gazete ve dergilerde yayımlanmış makalelerinin yanı sıra, 1953-1978 yılları arasında 65 kitabı yayımlandı. “Sessiz Savaş”, “Gıda Emparyalizmi Şişmanlıktan Kurtulma Yolları”, “Türk Halkının Beslenme Sorunu”, “Tarhana ve Açlık Korkusu” en çok tanına kitapları oldu. 1967-1975 arasında “Emek Dergisi”nde 86 yazısı yayımlandı.
Tarım Bakanlığı’ndaki danışmanlık görevinden politik nedenlerle Adan İli Veterinerlik danışmanlığına tayin edildiğinde görevinden ayrıldı ve tam gün Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde çalışmaya başladı. Protein kimyası ve metabolizması konusunda ders kitabı yayımladı.
Roma, Washington, Viyana ve Paris’teki çeşitli uluslararası kongrelere katıldı.
1972’de kendi isteğiyle Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’ndeki görevinden emekliye ayrıldı…
İşçi sendikaları ve kooperatiflerinde teknik danışman olarak çalıştı. Bülent Ecevit döneminde CHP’den Ankara milletvekili adayı oldu; seçilemedi. Türkiye Hijyen ve Besin Kontrolü Derneği’ni kurup başkanlığını yaptı.
12 Eylül 1980 darbesinden sonra kötü günler yaşadı; bir süre gözaltında tutuldu. İşkence gördü. Serbest bırakılmasının ardından içe dönük bir hayatı yaşamayı tercih etti.
Tarih: 4 Nisan 1994… Yurtsever aydın Osman Nuri Koçtürk Ankara’da vefat etti.
Televizyonun tek kanallı olduğu yıllarda ekrana çıkıp sürekli “mercimek yiyin” dediği için, Türkiye’nin “Mercimek Teyze” dediği Prof. Dr. Ayşe Baysal (1930-2016), “Tarhana Osman”ın öğrencisiydi. Hocası öldüğünde ABC dergisine şöyle yazdı:
“Beslenme sözcüğünün gerçek anlamını okula yeni gelen hocamız Osman Koçtürk’ten öğrenmeye başladım. Osman Bey, beslenmenin yemek pişirmekten ibaret olmadığını araştırmak için laboratuvar kurulması gerektiğini en sonunda yöneticilere kabul ettirdi. Okulda ilk kez kurulan beslenme laboratuvarının ilk öğrencisi oldum. Hocamızın anlattıklarını zaman geçirmeden kendi yaşamıma uygulamaya başladım. Yeme içmenin beslenme bilimine gösterdiği kurallara uygun yapıldığında insan sağlığının korunduğunu ve geliştiğini kendi deneyimimle öğrendim…”
“Tarhana Osman” yazmakla bitmez:
Sağlıklı, entelektüel kapasitesi yüksek, güçlü bireylerden oluşan bir toplum ve gelişmiş bir ülke için protein değeri yüksek beslenmenin önemli olduğunu, tahıl ağırlıklı beslenmenin ise bireyin sorgulama kapasitesini düşürerek yönetilebilir, güdümlenebilir olduğunu iddia etti.
Bu nedenle hayvancılığın geliştirilmesi, et ve süt ürünlerinin daha ucuz olarak halka arzının artırılması gerekliliğini ifade etti.
ABD tarafından dayatılan tahıla dayalı beslenme politikalarının ülkeyi sömürge haline getirmek için bir araç olduğunu ve etkisini 45-50 yıl sonra gelecek kuşaklarda gösterebileceğini öngördü.