TÜRKİYE’NİN İLK UÇAK FABRİKASI TOMTAŞ NEDEN KAPATILDI ?
Cumhuriyetin ilanıyla birlikte Türkiye büyük bir gelişim sürecine girdi. Hemen her alanda yeni atılımlar yapılıyordu. Havacılık da bunlardan biriydi. Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye’de havacılığın gelişmesine büyük önem veriyordu. “İstikbal göklerdedir” sözüyle de bunu ifade ediyordu.
Türkiye’nin ilk uçak fabrikası TOMTAŞ, 6 Ekim 1926’da Kayseri’de açıldı. Fabrikada ilk aşamada 50 Türk ve 120 Alman işçi çalışıyordu. Türk personel, fabrika açılmadan önce Almanya’ya giderek gerekli eğitimi almıştı.
Ancak Junkers’la ortaklık çok uzun sürmedi. 3 Mayıs 1928’de Junkers, tüm hisselerini Türk ortağına devrederek projeden ayrıldı. 1931’de bu defa “Kayseri Tayyare Fabrikası” adıyla yola devam edildi. Fabrikada Türk havacılığı için 200 civarında uçak üretildi.
II. Dünya Savaşı’yla birlikte fabrikada üretim yerine bakım ve onarım işlerine ağırlık verildi. Savaş sonrasında ise ABD’nin Marshall Planı ve talepleri devreye girdi. Amerika’nın Marshall Planı çerçevesinde Türkiye’ye II. Dünya Savaşı’nda elde kalmış hibe uçaklar verildi. Bu nedenle fabrikada üretim durdu ve kapandı. Nuri Demirağ uçak fabrikaları, Şakir Zümre mühimmat fabrikası, Nuri Killigil mühimmat fabrikası, vb. üretim tesisleri kısacası Milli Savunma sanayi fabrikalarımızın çoğu kapandı, kapatılmak zorunda bırakıldı.
Bu uçak fabrikaları üretime devam etseydi şimdi Türkiye’de Boing, Airbus seviyesinde uçaklar üretiliyor olacaktı.