Lehman Brothers Nasıl Yok Oldu
2001 yılının güneşli bir sabahında, o zamanlar Lehman Brothers’ın CEO’su olan Dick Fuld’un masasına bir yatırım planı geldi. Matematik ve fizik doktorasına sahip bir ekip tarafından derlenen belge, gayrimenkul piyasalarına yatırım yaparlarsa bankanın kâr elde edeceğini gösteren bir hesaplama içeriyordu. Fuld okuduklarından etkilendi ve gerçekten de bu hesaplamalar işe yaradı. Konut piyasası patlaması, Lehman Brothers’ı mütevazı bir firmadan dünyanın dördüncü büyük yatırım bankasına dönüştürmüştü.
Ancak tarihler Eylül 2008’i gösterdiğinde Amerika Birleşik Devletleri’ndeki emlak krizi büyümüş, borsa büyük alarm vermeye başlamıştı. Devamında konut piyasası küçülmeye başlayınca varsayımlar birer birer yıkılmaya başladı. Tarihin en büyük ekonomik krizlerinden bir tanesinde pek çok büyük şirket battı. Batan şirketler arasındaki en büyüğü ise 623 milyar dolar büyüklüğe sahip olan Lehman Brothers’tı. Çöküşü sırasında Lehman, dünya çapında 25.000 çalışanı ile Amerika Birleşik Devletleri’ndeki dördüncü en büyük yatırım bankasıydı.
Lehman, 2005’ten 2007’ye kadar her yıl rekor kar bildirdi. 2007’de 19,3 milyar dolar gelir ve 4,2 milyar dolar net gelir açıkladı. 2007’nin ilk çeyreğine gelindiğinde, ABD konut piyasasındaki çatlaklar giderek belirgin hale gelmeye başladı. Yavaş yavaş borçlular borçlarını geri ödeyememeye başladı. Temerrüt oranları son yedi yılın en yüksek seviyesine çıktı. Ve konut piyasası 2007’de çöktü.
Şirketin yaptığı ilk hata risk analizi ile ilgiliydi. ABD’de 1920’lerdeki büyük bunalımdan beri konut fiyatlarında ulusal bir düşüş olmamıştı. Bu nedenle bir borçlunun temerrüde düşme olasılığı, konut fiyatlarının yükseldiği iyi bir döneme göre hesaplanmıştı.
İkinci hata, gizli risklerin farkında olmayan Lehman Brothers, CDO’ya büyük yatırım yaptı.
Özetle, geri verebileceğinden çok daha fazlasını ödünç aldı ve kısa sürede geri ödeyemez hale geldi. Bunun sonucunda da 15 Eylül 2008’de dünyanın dördüncü en büyük yatırım bankası ortadan kayboldu.
Piyasaya 700 milyar dolarlık borç bırakan Lehman Brothers’ın iflası ABD tarihinde ki en büyük iflas olarak kabul ediliyor.