HAKSIZLIK’LARIN KELEBEK ETKİSİ -Dr.İlhami Pektaş
Kelebek etkisi, bir sistemin başlangıç verilerindeki ufak değişikliğin, büyük ve öngörülemez bir değişiklik yaratıp çok farklı sonuçlar oluşturmasına verilen isimdir.
Bu teoriyi, Edward Lorenz 1963′te hava durumuyla ilgili bir hesaplama yaparken buldu. Bu hesaplamada ilk olarak 0,506127 sayısını olayın başlangıç sayısı olarak ele aldı. 2. hesaplamada ise 0,506 sayısını başlangıç kabul etti. Yani iki sayı arasında binde bir 1/1000 oranında bir farklılık vardı. Yani bu oran, bir kelebeğin kanat çırpmasının oluşturduğu rüzgarla aynı olasılığı ifade ediyor. Sayılar yuvarlama yapılmış gibi birbirine çok yakın olmasına rağmen ortaya çıkan sonuçlar birbirinden çok farklı oluyor.
Yani bu durum, dünyanın bir ucundaki kelebeğin kanat çırpışının yarattığı rüzgarın, dünyanın başka bir bölgesinde kasırga oluşturması anlamına geliyor.
Kelebek Etkisi’ ni günlük yaşama uyarladığımız günlük hayatta gerçekleşen her durum, yapılan her eylemin değerli olduğu sonucu ortaya çıkıyor. Küçük gibi görünen durumlar, etki ettikleri olayları bambaşka bir hale getirebilirler.
Lorenz teorisini daha iyi anlayabilmek için şöyle bir örnek vermiştir :
“Amazon Ormanları’nda bir kelebeğin kanat çırpması, ABD’de fırtına kopmasına neden olabilir. Farklı bir örnekle bu, bir kelebeğin kanat çırpması, Dünyanın yarısını dolaşabilecek bir kasırganın oluşmasına neden olabilir.”
Bu teori insan hayatının ne kadar hassas dengeler üzerine kurulu olduğunu hayatımızda önemsiz görünen her şeyin aslında hayatımızın akışını nasıl etkilediğini anlatmaktadır.
Evrendeki tüm olaylar birbirine bağlıdır ve her şey birbirine etki eden zincirleme bir reaksiyon başlatabilir. Yani senin önemsemediğin bir olay çok büyük bir sonuç yaratabilir.
Örneğin Fransız İhtilali bir kelebek etkisi yaratarak tüm dünyada reformların yayılmasına neden olmuştur.
Birinci Dünya Savaşı bir Sırp milliyetçinin Avusturya-Macaristan veliaht prensini öldürmesi ile başladı ve bütün dünyaya yayılarak 17 milyon insanın ölmesine neden oldu.
Arap baharı da bir kelebek etkisiyle tüm arap ülkelerinde büyük değişimlere yol açtı. Tunus’ta iş bulamadığından pazarda meyve-sebze satarak ailesini geçindirmeye çalışan 26 yaşındaki Muhammed Buazizi, 17 Aralık 2010 günü, tezgahının ruhsatsız olduğu gerekçesiyle tartı aletine ve tezgahına el koymak isteyen zabıtalara ve güvenlik güçlerine direnmiş, maruz kaldığı şiddet, hakaret ve aşağılanma nedeniyle o gün kendini ateşe vererek yaktı. Bu olay üzerine sokaklara dökülen Tunus halkı, işşizlik, enflasyonu, yolsuzluk, ifade özgürlüğü, kötü yaşam koşulları gibi birçok sorunu protesto ederek gösterilere başlayarak “Arap Baharı” olarak adlandırılan ve bütün Kuzey Afrika ve Orta Doğu’yu etkileyen ve hala devam eden hareketlerin kıvılcımını ateşledi.
Burada Muhammed Buazizi’ye yapılan haksızlık bütün Tunuz halkının protesto gösterileri ile Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Yakın Doğu’daki birçok ülkede hale etkisini sürdürmektedir.
Amerika, İngiltere, Fransa, Almanya, Rusya ve Çin gibi emperyalist ülkelerin başka ülkelerin topraklarında gerçekleştirdikleri iç çatışmalar, katliamlar da dünyanın diğer ucunda özellikle kendi ülkelerinde kelebek etkisi ile fırtına, kasırga, deprem vb. doğal afetler yada başka yollarla mutlaka yankı bulmaktadır.
Dünya üzerinde şimdiye kadar yerüstü, yeraltı, ve okyanuslarda yaklaşık 2053 adet atom bombası test edildi. Bu bombaların çevresel etkileri de sadece o bölgede değil aynı şekilde dünyanın başka bölgelerinde de hala hissedilmektedir.
Dinimize göre zulüm en büyük günahlardandır, çünkü zulümde, insanların can, mal, inanç gibi en tabii haklarının ihlali söz konusudur. Bu yüzden Allah, zalimleri en ağır şekilde cezalandıracaktır. Mazlumun bedduasını almaktan son derece sakının, çünkü onun bedduası ile Allah arasında bir perde yoktur.”(Buharî, Zekât, 41, 63; Müslim, İman 29, 31).
İyilikte bulunanlar da dünyada ve ahirette mutlaka iyilikle karşılık göreceklerdir. Bu dünyada iyi ve güzel davranışlarda bulunanlara da iyilik ve güzellik vardır (Nahl Suresi,30). Zilzâl suresinin 7.âyet-i kerîmesinde de ; Zerre miktarı iyilik yapan onun karşılığını bulur buyurulmaktadır.
Ağzınızdan çıkan bir kelime tüm dünyada yankı bulabilir. Hayatta hiçbir şey tesadüf değildir. Yapılan her hareketin, her kanat çırpışının, her haksızlığın, her katliamın, her iyiliğin evrende mutlaka bir etkisi ve bir karşılığı vardır.