İLİME ADANMIŞ BİR ÖMÜR: PROF.DR.NEJAT VEZİROĞLU
Nejat Veziroğlu, Türkiye’nin son yıllarda yetiştirdiği dünya çapındaki isimlerden biri… Tıpkı Oktay Sinanoğlu, Behram Kurşunoğlu, Asım Barut, Necdet Eraslan gibi..
leri yaşına rağmen hala bilimden kopmayan Nejat Veziroğlu, Hidrojen Enerjisi konusunda dünyanın bir numaralı otoritesi. Bilimsel çalışmaları sebebiyle 2000 yılında Nobel’e aday gösterilen T. Nejat Veziroğlu’nun hayatı, eşi Dr. Ayfer Veziroğlu tarafından “Hidrojen Romantiği” adıyla kitaplaştırıldı.
“Hidrojen Enerjisi Ekonomisi” fikrini dünyada ilk kez ortaya atan Prof. Dr. T. Nejat Veziroğlu’nun Türkiye ve dünya tarihinden kesitleri de içeren “belge” niteliğindeki biyografi kitabı, yarım asırdan fazla bir döneme ışık tutuyor.
Prof. Dr. Turhan Nejat Veziroğlu, bir asra yakın hayat ve bilim tecrübesiyle Güney Florida Türk-Amerikan toplumunun kıdemlilerinden. Başta Miami Üniversitesi’nde olmak üzere yaptığı çalışmalarla hidrojen enerjisi konusunda bir dünya otoritesi oldu. Bilime, Türkiye’ye ve yaşadığı topluma önemli katkılarda bulunan ve bulunmaya devam eden bir isim Veziroğlu… Veziroğlu, 1985-1993 yılları arasında çıkarılan “İnsan ve Kainat” adlı bilim dergisinde de bizim en önemli danışmanlarımızdan ve destekçilerimizden biriydi.
Bütün bir ömrünü bilimsel çalışmalarla geçirdi. Bu çalışmaları yürütürken dünyanın bir ucundan öteki ucuna sürekli yolculuk yaptı. Bir ayağı ABD Miami Üniversitesinde iken, öteki ayağı hep Türkiye’de oldu. Gerçekten de ülkesini ve milletini hiçbir zaman unutmadı. Böyle olduğu için de BM’ye bağlı ilk Hidrojen Enerjisi Merkezi’nin Türkiye’de kurulması için yoğun çalışmalar yaptı ve bu konuda başarılı oldu. Onun gayretleri ve derin ufku sayesinde Birleşmiş Milletler Endüstriyel Kalkınma Örgütü’ne(UNIDO) bağlı Uluslararası Hidrojen Enerjisi Merkezi (ICHET) İstanbul’da kuruldu. Ama ne yazık ki bu kuruma yeterince sahip çıkamadığımız için Nejat Bey Türkiye’den ayrılıp yeniden ABD’ye döndü.
Prof. Dr. T. Nejat Veziroğlu, eğitim için 2. Dünya Savaşı yıllarında (1943) Ankara’dan İngiltere’ye giderken haftalarca süren ve pek çok ülkeye uğrayarak geçen maceralı yolculuk geçirdi. Öğrencili yılları savaş nedeniyle yokluklarla ve sıkıntılarla geçti.
60’lı yıllarda evlendi ve ABD’ye gitti. 73’ten sonra, Nejat Veziroğlu, “hidrojenin babası” lakabını kazandıracak hidrojen enerjisi ile ilgili bilimsel çalışmalarının temellerini attı. Katıldığı uluslararası konferanslar ve bilimsel çalışmaları ile bu fikri tüm Dünya’ya yaydı. 1995 yılından sonra Uluslararası Hidrojen Teknolojileri Merkezi (ICHET)’nin kuruluşunu gerçekleştirdi. ç
Petrolün yerine, temiz enerji türü olan hidrojenin alternatif yakıt olarak kullanılması konusundaki çalışmaları ile tanınan ABD’nin Miami Üniversitesi Temiz Enerji Araştırma Enstitüsü Kurucusu ve Direktörü Prof. Dr. T. Nejat Veziroğlu, araçlarda kullanılan içten yanmalı motorlar yerine hidrojenin yakıt olarak kullanılacağını/kullanılması gerektiğini yıllar evvel ilk öne süren kişi oldu. Veziroğlu, 1973’te enerji krizi başlayınca, Miami Üniversitesi’nde Temiz Enerji Araştırma Enstitüsü’nü kurdu. 1974 yılında TÜBİTAK ödülüne, 1982’de “İnsanlık için enerji ödülü” ne layık görüldü.
Prof. Dr. T. Nejat Veziroğlu bundan sonrasını şöyle anlatıyor: “Yeni enerji kaynakları arayacağız, çünkü anlaşıldı ki, petrol, kömür, doğal gaz tükenecek. Enstitünün adının başına ‘temiz enerji’ koydum; çünkü, fosil yakıtların çevreye, şehirlere, insana verdiği zararları biliyorum. Temiz enerji kaynakları bulmamız gerekiyor. Güneş, rüzgâr, su, nükleer enerji, jeotermal enerji, hiç biri petrol-doğal gaz gibi kullanışlı değil. Hiç birini otomobile koyup, otomobili süremezsin; uçağa koyup, uçağı uçuramazsın. Düşündüm; eğer biz bu yeni enerji kaynaklarından hidrojeni üretirsek problemi çözeriz. Çünkü hidrojen en temiz ve verimli yakıt…”
“Biz hidrojen üreteceğiz” diyen ve bunun adını “Hidrojen Ekonomisi” koyan Prof. Dr. T. Nejat Veziroğlu, fikrini yaymak için dünya çapında kongreler yapmaya başladı; Milletlerarası Hidrojen Enerjisi Derneği’ni kurduktan sonra, on bir kişilik ekiplerine, çalışmalarına karşı çıkan petrol şirketleri, kendilerine “Hidrojen Romantikleri” adını taktı.
“Hidrojen Enerjisi Ekonomisi” fikrini dünyada ilk kez ortaya atan, bilimsel çalışmaları sebebiyle 2000’de Nobel’e aday gösterilen Nejat Veziroğlu’nun hayatı, en yakın tanığı, eşi Dr. Ayfer Veziroğlu tarafından “Hidrojen Romantiği” ismiyle kitaplaştırıldı.