MİLLİ İNSANSIZ HAVA ARACI İHA ve SİHALARI ÜRETEN BAYKAR’IN EZBER BOZAN BAŞARI HİKAYESİ- Dr. İlhami Pektaş.
Baştan sona ezber bozan bir başarı hikâyesine sahip Bayraktar kardeşler, babalarının öncülüğünde ömürlerini millî teknolojiye, insansız hava araçlarına ve robotik ARGE geliştirmelerine adayarak Türkiye’ye örnek oldular.
Baykar Makina, 1984 yılında Mak. Yük. Müh. Özdemir Bayraktar tarafından otomotiv endüstrisinin yerlileştirilmesi amacıyla hassas motor, pompa ve dişli kutusu gibi yedek parçalar imal eden bir şirket olarak yüzde yüz yerli sermaye ile kuruldu.
Kardeşlerden Selçuk Bayraktar İTÜ Elektronik bölümünde lisans eğitimini tamamlayarak Upenn’den aldığı burs ile Amerika’da İHA’lar konusunda yüksek lisans eğitimi için ABD’ye gitti. Eğitimi sırasında aynı zamanda araştırma görevlisi olarak çalışmaya başladı. 2000’li yılların başında dünya’da ilk defa İHA’ların formasyon uçuş deneylerinin ekibi içinde yer aldı. Sonrasında yine burslu olarak MIT’den doktora teklifi alan Selçuk Bayraktar orada Helikopter İHA’ların manevra kabiliyeti konularında çalıştı.
Akademik çalışmaları devam ederken bir yandan da babası ve kardeşleri ile birlikte Türkiye’de bu teknolojinin milli olarak gelişmesi için çalışmalara başladılar. Özellikle bu sistemler içinde en stratejik bileşen olan uçuş kontrol ve güdüm sistemlerini geliştirmeye odaklandılar. Zamanla Türkiye’de çalışmalar yoğunlaşınca Selçuk Bayraktar doktorasını yarım bırakıp 2007 yılında Türkiye’ye döndü.
İlk Bayraktar Mini İHA’ nın ARGE çalışmaları 2000’li yıllarda başladı. 2005 yılında Savunma Sanayi Müsteşarlığı (SSM) tarafından talep edildi. O dönemlerde 7 yıl boyunca tamamen kendi kısıtlı imkânları ile herhangi bir gelir elde etmeden ARGE çalışmaları yürütüldü.
Baba Özdemir Bayraktar ile oğulları Haluk ve Selçuk Bayraktar’ın hikayesinin başladığı yer Şırnak’tı. Şırnak 6. İç Güvenlik Tugayına yapılan bir ziyarette, tugaydaki komutanlardan Yarbay Melih Gülova, Özdemir Bayraktar’a şehit kanlarını göstererek, teröre karşı teknolojik bir çare bulmaya çalıştığını söyledi. Bunun üzerine Tugayın bulunduğu Gabar Dağı’nın eteklerinde atölye kuruldu. Özdemir ve Selçuk Bayraktar yönetimindeki mühendisler üç yıl Gabar’daki atölyede kaldı, bölgeyi inceledi.
Bizzat Selçuk Bayraktar ve mühendis ekibi Güneydoğu’da uçakların başında üç sene askeri birliklerde çalışmalar yaptı. Sınır içinde ve sınır dışında mini sınıfı sabit kanat İHA ve döner kanat mini helikopter İHA’larla birlikte gitmediği birlik kalmadı. Askerle birlikte sahaya indi, dağ bayır beraber gezdi. Teknolojiyi bizzat bu askeri harekât şartlarında yaşayarak geliştirdi.
2007 yılında Savunma Sanayi Müsteşarlığı tarafından rekabet usulüne dayalı olarak (herhangi bir Ar-Ge desteği olmaksızın) başlatılan Taktik İnsansız Hava Aracı Sistemi Geliştirme programı kapsamında, Eylül-Ekim 2009 tarihlerinde resmi heyet huzurunda Bayraktar Taktik İHA Sistemi ile hedeflenen tüm performans kriterleri başarıyla yerine getirilerek uçuş testleri tamamlandı.
BAYKAR, TSK envanterine milli ve özgün olarak giren ilk insansız hava aracı sistemini ülkemize kazandırdı. Mini İHA sistemi on binlerce saat uçuş ve sortinin ardından 2009 yılında tam zamanında teslimatla Silahlı Kuvvetler envanterine girdi. Böylece Türkiye envantere giren ilk milli hava aracı sistemine kavuştu.
Tüm bu çalışmalar ve incelemeler sonucunda SIHA’ların milli mühimmatlarla donatılması sürecinde Roketsan’dan gelen bir teknik ekip ile birlikte güneydoğuda askeri üsde kendilerine tahsis edilen bir hangarda aylarca geceli gündüzlü çalıştılar. Bu çalışmalar sonucunda Türkiye kendi sınıfının en iyisi milli SİHA sistemlerine ve milli akıllı mühimmatlara sahip olmuş oldu.
2010 Ocak ayında Savunma Sanayi İcra Kurulu’nda 2 Adet Taktik İHA Sistemi yapılması kararlaştırıldı. Bu kapsamda yürütülen çalışmalar sonucunda 2012 yılında seri üretim aşamasına gelindi. 2013 yılında ilk prototipler üretildi. 2014 yılında uçuş testleri başarıyla tamamlanarak seri üretim aşamasına geçildi.
Nuri Demirağ’lı yıllardan sonra Türkiye’nin özgün olarak tasarlayıp ürettiği ilk hava platform aracı Bayraktar TB2 İnsansız Hava Aracı (İHA) oldu. Bayraktar TB2 Deniz kurdu tatbikatına katıldı ve başarıyla görevini tamamladı. Bayraktar TB2 taktik sınıf İHA sistemi 27.030 ft irtifa ve 24 sa. 34 dk. havada kalma süresine erişerek 2014 yılında iki ulusal havacılık rekorunu elde etti. Bayraktar TB2, sınıfındaki en yüksek irtifa ve en uzun uçuş süresi rekorunu halen elinde tutuyor.
Daha sonra geliştirilen SİHA, 17 Aralık 2015 tarihinde Roketsan MAM-L milli anti tank güdümlü bombasıyla tam isabet yapan ilk atışını gerçekleştirdi. O günden bu güne sürekli gelişerek PKK’nın korkulu rüyası oldu ve bütün dünyanın dikkatini üzerine çekti.
Bütün aerodinamik, elektronik, yazılım ve güdüm sistemi bizzat yerli ve milli olarak tasarlanarak üretiliyor. Dışarıdan lisanslı olarak kullanılan askeri ürün statüsünde bir tek ana sistem bileşeni dahi yok. %100 milli ve özgün tasarıma sahip, aynı zamanda ihracat durumunda herhangi bir kısıtlama bulunmuyor. Kendi sınıfında dünyanın en ileri teknolojisine sahip. İnsansız hava araçlarının tüm fikri ve sınai hakları Baykar’a ait. Dünyada bu kabiliyete sahip 6 ülke var.
Uçuş otomasyon ve performansıyla kendi sınıfında dünyanın en gelişmiş sistemi olan Bayraktar TB2 İHA, 2015’ten bu yana terörle mücadelede etkin olarak kullanılıyor. En son Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı Harekatlarında da önemli sorumluluklar üstlendi. Suriye’de özellikle İdlib bölgesine yoğunlaşan ‘Fırat Kalkanı Harekatı’nda başrolde oynadı. Azerbaycan’ın, Türkiye’den ithal ettiği SİHA’lar dağlık Karabağ bölgesinde ve Libya’da yapılan askeri operasyonlarda büyük başarılar elde etti.
Bayraktar TB2 Temel uçuş performans kriterleri
- 18,000 Feet Operasyonel İrtifa
- 27.000 Feet Maksimum İrtifa
- 27 Saat Maksimum Havada Kalış Süresi
-
300 Km Haberleşme Menzili
- Tam Otomatik Uçuş Kontrol ve 3 Yedekli Otopilot Sistemi (Triple Redundant)
- Yer Sistemlerine Bağımlı Olmaksızın Tam Otomatik İniş ve Kalkış Özelliği
- GPS Bağımlılığı Olmaksızın Dahili Sensör Füzyonu İle Seyrüsefer Özelliği
Gelişmiş Özellikler
- Tam Otomatik Seyir ve Rota Takibi Özelliği
- Dahili Sensör Fizyonu Destekli Hassas Otomatik Kalkış ve İniş Özelliği
- Tam Otomatik Taksi ve Park Özelliği
- Yarı Otonom Uçuş Modları Desteği
- Hata Toleranslı ve 3 Yedekli Sensör Füzyonu Uygulaması
- Çapraz Yedekli YKİ Sistemi
- Özgün Yedekli Servo Aktüatör Birimleri
- Özgün Yedekli Lityum Tabanlı Batarya Birimleri
Teknik Özellikler
- Haberleşme Menzili: LOS
- Kalkış ve İniş: Pist (Otomatik)
- Seyir – Maksimum Hız: 70 knot – 120 knot
- Maksimum Kalkış Ağırlığı: 650 kg
- Operasyonel – Maksimum İrtifa: 18.000 feet – 27.000 feet
- Havada Kalış: 27 Saat
- Faydalı Yük Kapasitesi: 150 kg
- Kanat Açıklığı: 12 mt.
- Faydalı Yük – ISR: Değiştirilebilir EO/IR/LD ya da Çok Amaçlı AESA Radar
- Yükseklik: 2.2 mt.
- Faydalı Yük – Mühimmatlar: 4 Adet Lazer Güdümlü Akıllı Mühimmat
- Uzunluk: 6.5 mt.
- Yakıt Kapasitesi / Tipi: 300 Litre / Benzin
- İtki Tipi: 100 Hp İçten Yanmalı Enjeksiyonlu Motor
Yer Kontrol İstasyonu
- NATO Spek ACE-III Şeltır Özellikleri
- Telsiz Sistemleri
- Dahili İç Konuşma Sistemleri
- Ayarlanabilir Kule Çalışma Hızı
- Pilot Konsolu
- Faydalı Yük Operatör Konsolu
- Görüntü Kıymetlendirme Konsolu
- Rack Tip Kabinetler
- Güç Sistemleri, Filtreler
- Güç Kaynağı Birimleri
- Askeri Tip İki Adet Klima Ünitesi
- NBC Filtrasyon Sistemi
Son olarak geliştirilen Bayraktar Akıncı:
24 saat havada kalabilen ve 40 bin feet servis tavanına sahip olan Bayraktar AKINCI, 400 kilogram dahili ve 950 kilogram harici olmak üzere toplam 1350 kilogram faydalı yük taşıma kapasitesiyle ön plana çıkıyor. 5 bin 500 kilogram kalkış ağırlığı bulunan Bayraktar AKINCI TİHA, 2 adet 450 HP gücünde turboprop motorla gökyüzüne yükseliyor. Bayraktar AKINCI TİHA aynı zamanda 2×750 HP ve TEI tarafından yerli imkanlarla geliştirilen 2×240 HP güç üreten motorlar için farklı konfigürasyonlarla da uçabilecek şekilde tasarlandı.
Kendine özgü bükümlü kanat yapısıyla 20 metre kanat açıklığına sahip olan hava aracı platformu tam otomatik uçuş kontrol ve 3 yedekli oto pilot sistemi sayesinde yüksek uçuş güvenliği de sağlayacak. Faydalı yük kapasitesi sayesinde taşıyacağı milli mühimmatlarla görev icra edebilecek olan Bayraktar AKINCI, SOM seyir füzesi gibi stratejik hedefler için geliştirilen milli mühimmatları da atabilme yeteneğiyle büyük bir güç çarpanı olacak. Gelişmiş yapay zeka sistemi elde ettiği verileri işleyerek karar verme özelliğine sahip olacak. İnsan gözüyle tespit edilemeyen kara hedeflerini tespit edebilecek olan bu yapay zeka sistemi Bayraktar AKINCI’nın daha etkin kullanımını sağlayacak.
Şu anda güvenlik güçlerinin envanterinde 150’ye yakın İHA ve SİHA var. İHA ve SİHA’larımız ayrıca Katar’a, Azerbaycan’a ve Ukrayna’ya ihraç ediliyor.
Bayraktar kardeşler yılmadı, çalıştı, mücadele etti ve kazandı. Türkiye’nin milli gururu oldu. BAYKAR’ı tebrik ediyor, çalışmalarının tüm Türkiye’ye örnek olmasını ve başarılarının devamını diliyorum.