BAŞARI HİKAYESİ: PROF.DR. CAHİT ARF

Matematik dünyasına kazandırdığı “Arf Sabiti” ve “Arf Halkaları” teoremleriyle dünya bilim tarihine adını yazdıran, 10 Türk Lirası’nın üzerindeki portresiyle her gün anılan efsanevi bilim insanımız Profesör Doktor Cahit Arf’tır.

Türk matematiğinin dünya çapında tanınan en önemli isimlerinden biri olan Cahit Arf, 1910-1997 yılları arasında yaşamıştır. Matematik bilimine yaptığı özgün katkılarla uluslararası alanda saygın bir yer edinmiş; özellikle kuadratik formların sınıflandırılması alanındaki çalışmaları sonucunda kendi adıyla anılan Arf Sabiti, Arf Halkaları ve Arf Kapanışları gibi kavramları literatüre kazandırmıştır. Ayrıca Alman matematikçi Helmut Hasse ile birlikte geliştirdiği Hasse-Arf Kuramı, matematik dünyasında önemli bir yere sahiptir.

Yükseköğrenimini Fransa’daki École Normale Supérieure’de tamamlayan Arf, 1932 yılında mezun olmuştur. Eğitiminin ardından bir süre Galatasaray Lisesi’nde matematik öğretmenliği yapmış, daha sonra İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde doçent adayı olarak görev almıştır. Doktora çalışmalarını sürdürmek üzere Almanya’ya gitmiş ve 1938 yılında Göttingen Üniversitesi’nde doktorasını tamamlamıştır.

Türkiye’ye döndükten sonra İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi’nde görev yapan Arf, profesör ve ardından ordinaryüs profesör unvanlarını alarak 1962 yılına kadar burada çalışmalarını sürdürmüştür. Daha sonra Robert Koleji’nde matematik dersleri vermeye başlamış, 1964 yılında ise Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu’nun (TÜBİTAK) ilk Bilim Kurulu Başkanı olmuştur.

TÜBİTAK’ın kurulmasında ve gelişmesinde öncü rol üstlendi. “Matematik esas olarak sabır olayıdır. Ezberleyerek değil, keşfederek öğrenilir” diyerek Türk gençliğine bilimin ışığını aşıladı. Bilimsel dehasının yanında alçakgönüllülüğü ve vatanına olan derin sevgisiyle bilindi.

Bir süre Amerika Birleşik Devletleri’nde araştırma ve incelemelerde bulunan Arf, Kaliforniya Üniversitesi’nde konuk öğretim üyesi olarak görev yapmıştır. Türkiye’de yaşamayı tercih etmesi nedeniyle 1967 yılında kendi isteğiyle ülkesine dönmüştür. Dönüşünün ardından Kanada ve Amerika’daki çeşitli üniversitelerden konuk öğretim üyeliği teklifleri almış; ancak bu tekliflere yanıt veremeden Ortadoğu Teknik Üniversitesi’nden gelen davet üzerine ODTÜ’de göreve başlamıştır. 1980 yılında emekli olmasına rağmen bilimsel çalışmalarını sürdürmüş, TÜBİTAK’ın gelişimine önemli katkılar sağlamış ve TÜBİTAK Gebze Araştırma Merkezi’nde görev almıştır. Ayrıca 1983-1989 yılları arasında Türk Matematik Derneği Başkanlığı görevini yürütmüştür.

Cahit Arf, 1943 yılında İnönü Armağanı’na, 1974 yılında ise TÜBİTAK Bilim Ödülü’ne layık görülmüştür. TÜBİTAK Bilim Ödülü’nü alırken yaptığı konuşmada dile getirdiği, “Bilim insanının amacı anlamaktır; ama büyük harflerle anlamaktır.” sözü, onun bilime bakışını en iyi şekilde özetlemektedir.

Arf’ın onuruna cebir ve sayılar teorisi alanlarında uluslararası bir sempozyum 3-7 Eylül 1990 tarihleri arasında Silivri’de düzenlenmiştir. Halkalar ve geometri üzerine ilk konferanslar ise 1984 yılında İstanbul’da gerçekleştirilmiş, Arf bu toplantılarda matematikte geometri kavramı üzerine çalışmalarını sunmuştur.

10 Türk Lirası banknotlarının arka yüzünde yer alan portresiyle Türk milletinin gurur abidelerinden biri oldu.

Türk bilim dünyasının öncü isimlerinden biri olan Cahit Arf, 1997 yılının Aralık ayında ağır bir kalp rahatsızlığı nedeniyle hayatını kaybetmiştir. Ardında bıraktığı bilimsel miras, günümüzde de matematik ve bilim dünyasına ışık tutmaya devam etmektedir.

Cahit Arf, evli ve bir çocuk babasıydı. 26 Aralık 1997 tarihinde İstanbul’da hayata gözlerini yumdu. Bilim dünyasına bıraktığı ölümsüz mirasla yaşamaya devam ediyor. Ruhu şad olsun.