ANADOLU RAYLI ULAŞIM SİSTEMLERİ KÜMELENMESİ (ARUS) NELERİ BAŞARDI-Dr.İlhami Pektaş

İŞ BİRLİĞİ, GÜÇ BİRLİĞİ VE MİLLİ MARKALAR

“Raylı sistemler milli davamızdır” ilkesiyle yola çıkan Anadolu Raylı Ulaşım Sistemleri (ARUS) Kümelenmesi, Türkiye’nin ilk bölgesel olmayan ve tüm Anadolu’yu kapsayan kümelenmesi olarak, ülkemizde raylı ulaşım sistemlerine yönelik üretim yapan sanayicilerimiz, destekleyici kurum ve kuruluşlarımız ile birlikte “İş Birliği, Güç Birliği ve Milli Marka” inancıyla 2012 yılında kurulmuştur. Ülkemizde tasarımından nihai ürüne kadar yerli ve milli marka raylı ulaşım sistemlerini üreterek, birer dünya markası haline getirmeyi kendisine ana hedef olarak belirlemiş olan ARUS, Anadolu’nun dört bir yanından 175 üyesi ile Türk raylı sistemler sektörünün önde gelen kuruluşlarını bir araya getirerek, sektörde işbirliği ve güç birliği sinerjisi ile milli markalar üretme görevini üstlenmektedir.

TÜRK RAYLI SİSTEMLERİ EKOSİSTEMİNİN GELİŞİMİNE KATKI

ARUS üyeleri, kurulduğu günden bu yana ithal edilen 3461 adet raylı sistem araçlarından 1293 adetine % 51 yerli katkı sağlamakla kalmamış, bunun yanı sıra Tramvay, LRT, Metro, Elektrikli ve Dizel Lokomotif, Hızlı Tren ve Vagon üretiminde 10 adet milli markaya imza atarak 221 adet milli aracı İstanbul, Bursa, Kayseri, Kocaeli ve Samsun’da hizmete sunmuştur. Üyelerimiz yakın zamanda 15 adet Antalya Tramvayı, 28 adet Gebze-Darıca Metro aracı ve 32 adet Gaziantep elektrikli tren ihalelerini de kazanarak başarılarına yenilerini eklemiştir.

Raylı sistemlerde bugün itibarıyla yerlilik oranı % 70 seviyesine çıkmış, Panorama, İstanbul, Talas, İpekböceği, Green City, HSL 700 Hibrit Lokomotifi, E1000 Elektrikli Manevra lokomotifi, DE10000 Dizel elektrikli Manevra lokomotifi, yeni nesil yük vagonları gibi milli markalı Raylı sistem araç ve Yük vagonlarımız gerek yurt içinde ve gerekse yurt dışında büyük talep görmeye başlamıştır. E5000 Milli Elektrikli Anahat Lokomotifinin ve Milli Hızlı Trenin bu yıl sonuna kadar üretilerek testlerinin tamamlanması hedeflenmektedir.

ARUS, bu ekosistem içinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Ulaştırma Bakanlığı Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü, TCDD, Belediyeler, Orta Anadolu İhracatçılar Birliği, TİM, Üniversiteler, Teknoparklar, TÜBİTAK, TSE, Kalkınma Ajansları, KOSGEB, İLLER BANKASI, DMO, Tüm Raylı Sistem İşletmecileri Derneği (TÜRSİD), Raylı Sistem İşletmeleri gibi birçok kamu kurum, kuruluş, Kobi ve Ana sanayii firmaları ile işbirliği yapmaktadır.

ARUS, yaptığı çalışmalarla Yerli malı Tebliği, Başbakanlık Genelgesi, Sanayi İşbirliği Programı(SİP) yönetmeliğinin yürürlüğe girmesinde ve 11.Kalkınma planında aktif rol oynamıştır.

ARUS, yerli üretimi artırmak üzere üye firmalarını tedarikçi firmalar ile bir araya getirerek tedarikçi günleri, TCDD ve bağlı kuruluşları, Siemens, Hyundai Eurotem, Durmazlar, Bozankaya, Aselsan ile Tedarikçi Çalıştayları, Raylı Sistemler Sanayi Teknik Komitesi (RAY-TEK) Çalışma Grupları, Test, Sertifikasyon ve Uygunluk Çalıştayları, SİP Çalıştayları, TÜRSİD-Raylı Sistem İşletmecileri (Ankara, İstanbul, Bursa, Kayseri, İzmir, Eskişehir, Samsun, Adana, Antalya, Konya, G.Antep ve Kocaeli Büyükşehir Belediyeleri) ile Yerlileştirme İş Birliği Toplantıları düzenleyerek yerlileştirme çalışmalarına destek vermektedir.

ARUS, Yurt dışından tedarik edilemeyen parçalar, kritik bileşenler, pahalı ekipmanlar gibi raylı sistem bileşenlerinin ülkemizde yerli ve milli imkanlarla üretilmesi konularında yoğun çalışmalar yapmaktadır.

İpekböceği tramvayında Aselsan, Yılmaz Redüktör ve ELK Motor işbirliğinde Türkiye’nin ilk yerli ve milli Tramvay redüktörü ve cer motoru geliştirilerek kullanılmış olup, RUTE, ELSAN Elektrik A.Ş, TÜRASAŞ ve ASELSAN metro için cer motoru üreterek testlerini tamamlamış bulunmaktadır. ASELSAN, SÖNMEZ trafo işbirliği ile cer trafosu üretmiş ve cer motoru geliştirmektedir. Aselsan, Sinyalizasyon ve kontrol sistemleri, Raylı araç kontrol ve yönetim sistemleri, Elektrikli araç kontrol ve yönetim sistemleri, Elektrikli araç çekiş sistemleri, Cer motor kontrol sürücü sistemleri, Raylı araç çekiş sistemleri, CBTC Metro sinyalizasyon sistemleri, Trafik yönetim merkezi, Yolcu bilgi sistemi, Haberleşme alt sistemi, Anklaşman alt sistemi, Bölge kontrol alt sistemi vb. kritik sistemleri üretmektedir. Aselsan yakın zamanda kazandığı İstanbul Havaalanı metro hattı ve Gebze-Darıca milli sinyalizasyon işlerini yürütmektedir.

Raylı Ulaşım Teknolojileri Enstitüsü (RUTE), Elektrikli Tahrik Sistemleri, Araç Kontrol Sistemleri, Araç Tasarım ve Analizleri, Motor ve Aktarma Sistemleri, Robotik ve Akıllı Sistemler ve Enerji Depolama Sistemleri alanlarında çalışmaları yapıyor. TÜBİTAK RUTE ve TÜRASAŞ, TCDD’nin manevra ve kısa mesafe yük taşıma ihtiyaçlarını karşılayabilecek özellikte, modern sürüş sistemine sahip 1 MW gücünde, yerlilik oranı yüzde 85 olan E1000 elektrikli lokomotifi geliştirdi. Başlatılan “Dizel Elektrikli Lokomotifler için Cer Sistemi Geliştirilmesi” projesi kapsamında geliştirilen çekiş sistemleri sayesinde en kritik sistemleri yerli imkanlarla üretme yetkinliği kazanıldı. Proje ile TÜRASAŞ için toplamda 4 farklı tipte 14 adet lokomotif için cer sistemi geliştirildi ve prototip sonrasında cer sistemleri teknoloji transferi ile TÜRASAŞ tesislerinde üretildi. Daha önceden yurtdışından temin edilen sistemler milli imkanlarla tasarlanıp devreye alındı ve bugüne kadar 100 bin kilometreyi aşkın yol yaparak başarısını kanıtladı. Kazanılan tecrübeler sayesinde “E5000 Elektrikli Anahat Lokomotifi Geliştirilmesi” projesi ile TCDD Taşımacılık A.Ş.’nin ihtiyaçlarına uygun, 5MW gücünde, Avrupa Birliği Demiryollarında Karşılıklı İşletilebilirlik Teknik Şartnamesi (TSI) sertifikasına sahip, yük ve yolcu taşımacılığı yapabilecek, 140 km/s hıza sahip yeni nesil bir elektrikli anahat lokomotifi geliştiriliyor. E5000 projesi ile ülkemizin elektrikli anahat lokomotifi ihtiyacında dışa bağımlılık tamamen sona erecek.

TLM16V185 Tipi “Ağır Dizel Motorunun Modernizasyonu ve Özgün Motor Geliştirilmesi” projesinde TCDD Taşımacılık için TÜRASAŞ ile birlikte manevra lokomotifleri için özgün motorun sıfırdan geliştirilmesi ve mevcut motorlarının yakıt tüketiminin %12 azaltılması için modernizasyonu çalışmaları yürütülüyor. E5000 lokomotif ve TLM16V185 motor projelerinin 2022 ve 2023 yıllarında hayata geçirilmesi hedefleniyor.

MİLLİ FİRMALARIMIZ İHRACAT YAPIYOR

Bozankaya firmamız Bangkok/Tayland Greenline hattı için 88 adet metro aracı ve Bangkok Blueline hattı için 105 adet metro gövdesi üretti. Bu araçlar şimdi Bangkok’ta hizmet veriyor. Durmazlar firmamız Polonya’ya 12 adet tramvay ihracatına başladı ve Romanya’da 13 adet Tramvay ihalesi kazandı. Bozankaya firmamız Romanya’nın Timişoara şehrinde 16 adet Tramvay, Iasi şehrinde 16 adet tramvay ve Bükreş için 100 adet Troleybüs ihalesini kazandı. Görüldüğü gibi firmalarımız Tramvay, LRT, Metro, EMU ve DMU lokomotiflerini tamamen milli imkânlarla üretiyor ve tüm dünyaya ihraç ediyor. Dünya şehirlerinde artık Türk raylı sistem araçları hizmet veriyor.

Üyelerimiz, kurulduğu günden buyana 9 yılda kendilerini uluslararası alanda da geliştirerek 2019 yılında Romanya’dan Tayland’a, Polonya’dan Tanzanya’ya, Etiyopya’dan Fas’a, Ukrayna’dan Katar ve Suudi Arabistan olmak üzere 25 ülkeye 750 milyon Dolar’lık ihracat yapmıştır. 2020 yılında Hedefimiz olan 1 milyar Euro’luk ihracatı küresel salgın nedeniyle henüz gerçekleştiremedik ama Pandemi sonrasında bu hedefi gerçekleştirerek Raylı sistemlerde tüm dünyaya sesimizi duyuracağız.

YURTDIŞI TANITIM, TEMSİL, PAZARLAMA FAALİYETLERİ

ARUS, Raylı Sistemler sektöründe firmalarımızın ürün ve hizmetlerini uluslararası pazarlarda tanıtmakta; temsil etmekte ve yönlendirmektedir.

ARUS, Avrupa Raylı Sistem Kümelenmeleri Birliği-ERCI’nin üyesidir. Bu birlikte 15 Avrupa kümelenmesi, 17 Avrupa ülkesi ve 2500’den fazla KOBİ, ARGE kuruluşları ve Üniversiteler bulunuyor.

Bu birlikte 17 Avrupa ülkesinden 15 Raylı Sistem Kümelenmesi; İtalya/DITECFER, İspanya/MAFEX, Fransa/I-TRANS, Almanya/BTS, İspanya/RAIL GROUP, Türkiye/ARUS, Danimarka/CENSEC INNOVATION CLUSTER, Almanya/CNA-Cluster Bahntechnik, Almanya/ Cluster Transport | Mobility | Logistics Berlin-Brandenburg, İsveç/ Järnvägsklustret Railway Cluster, Belçika/ Logistics in Wallonia, İngiltere/Railalliance, Sırbistan/RCSEE – Rail Cluster for South-East Europe, Polonya/Południowy Klaster Kolejowy – Southern Railway Cluster yer alıyor.

Bu yıl ERCI’nin düzenlediği Avrupa İnovasyon ödüllerinden ilk ikisini üyelerimiz olan Aselsan ve Enekom firmalarımız kazandı. İnovasyon ödülleri 2020 Innotrans Etkinliği sırasında törenle firmalarımıza verilmiştir. Bu inovasyon ödülleri; Enekom’un geliştirdiği sürekli ray-tabanlı akustik veri toplama ve analiz sistemi RailAcoustic ve Aselsan’ın geliştirdiği fiber optik algılayıcı MİDAS-R metodu ile ray çatlağı, ray kırığı, ray deformasyonu, apleti, selden kaynaklanan ray boşalması, heyelan, deprem, sabotaj vb. hata, arıza ve tehlikeleri tren gelmeden önce merkezi uyararak can güvenliği ve emniyeti sağlamaktadır.  Ödüllerden sonra firmalarımıza çok sayıda talep gelmiştir. Bu yıl Bozankaya firmamız Bataryalı tramvay projesi ile Avrupa inovasyon ödülüne layık görüldü.

Avrupa Komisyonu’nda ARUS küme yönetimi mükemmeliyetinin tescili olarak kabul edilen Bronz Marka Sertifikamız bulunuyor, Gümüş sertifika için çalışmalarımız devam ediyor.

Sektörel kümelenmeler ile uluslararası işbirliği protokollerimiz (Almanya VDB, Çekya- ACRI, İtalya – DITECFER, Fransa – I.Trans, İspanya – MAFEX ve RAILGRUP, Almanya – RAIL.S ve Berlin Partner, Polonya – SRC, İngiltere – Rail Alliance, Japonya-JORSA, Avusturya- WKO, İsviçre-ABB, Sırbistan – RCSEE) ve Avrupa Raylı Sistem Kümelenmeleri Birliği-ERCI, Avrupa İletmeler Ağı-EEN, Avrupa Kümelenmeler İşbirliği Platformu–ECCP üyeliklerimiz kapsamında; yurtdışındaki muhtelif projeler ve iş birlikleri konusunda üyelerimize fırsatlar sunuyoruz.

Almanya, Avusturya, Çekya, Fransa, İngiltere, İtalya, İspanya, Polonya, Portekiz, Hindistan, Fas, Güney Afrika, İran, Çin gibi birçok ülkede onlarca fuar ve B2B organizasyonlarına üyelerimiz ile birlikte katılım sağlamakta; organize ettiğimiz resmi heyetler ile pazarlama faaliyetlerine ve fabrika ziyaretlerine üyelerimizi davet etmekteyiz.

AB Executive Agency for SMEs-EASME tarafından finanse edilen COSME ESCP-4x kapsamında kabul edilen EXXTRA (“EXcellence EXchange and Teaming-up between RAilway clusters and ecosystems”) ve COSME-STARS projelerimiz ile firmalarımıza Avrupa‘da yeni kapılar açmak için girişimlerimiz devam etmekte olup, gerçekleştirilecek faaliyetler ile yenilikçi teknolojilerde firmalarımız Avrupa’dan birçok kuruluşla iş birliği yapma imkanlarına sahip olmaktadır.

ARUS çatısı altında danışmanlık hizmetleri alınarak; üyelerimizin IRIS, TSI, ECM, EN 15085-2 Kaynaklı imalat belgeleri ve Dış Ticaret eğitimleri almasına katkı sağlanmıştır. Üyelerimizden gelen tüm eğitim talepleri değerlendirilerek karşılanmaktadır.

ÜYELERİMİZE SAĞLANAN DEVLET DESTEKLERİ

ARUS, 2014 yılında başladığı ve Ticaret Bakanlığı URGE devlet destekleri kapsamında gerçekleştirdiği 2 adet 3 yıllık URGE projeleri ile yurt dışı pazarlama faaliyetleri, eğitim ve danışmanlık neticesinde birçok üye firmamızın dış ticaret, yetkinlik ve kabiliyetlerinin artmasına katkı sağlanmış olup, bu sayede firmalarımız ihracatlarında % 28 artış kaydedilmiştir. URGE projeleri ile Almanya, Avusturya, İtalya, İspanya, Fransa, Çekya, Polonya, Belçika, İngiltere, Hırvatistan, Fas, G.Afrika, Hindistan ve İran ülkelerine pazarlama faaliyetleri gerçekleştirilmiştir.

ARUS, şimdi 3.URGE proje başvurusu için hazırlıklarını tamamlayarak bu yıl içinde yeni projeye başlamayı hedeflemektedir.

HEDEFİMİZ

ARUS, 2035 yılına kadar 7000 adet Metro, LRT ve Tramvay, 2000 adet’in üzerinde YHT, HT, DMU, EMU Trenleri, 30.000 adetin üzerinde yük vagonu olmak üzere altyapısı ile birlikte toplam bedeli yaklaşık 70 milyar Euro’yu bulan raylı sistem kamu alımlarında artık ithalata dur diyerek tüm raylı sistem ihtiyaçlarımızı yerli ve milli olarak üretmeyi ve yıllık 1 milyar USD ihracat yapmayı hedeflemektedir.